KIERUNKI BADAŃ NAD CYBERBEZPIECZEŃSTWEM W LOTNICTWIE CYWILNYM – PRZEGLĄD LITERATURY

##plugins.themes.bootstrap3.article.main##

Edyta Szczepaniuk

Abstrakt

Celem artykułu jest identyfikacja i charakterystyka głównych kierunków badań nad cyberbezpieczeństwem w lotnictwie cywilnym w latach 2015–2025 (stan na lipiec 2025 r.). Badania oparto o publikacje dostępne w bazie Scopus. Analiza bibliometryczna umożliwiła wskazanie klastrów badawczych, które następnie scharakteryzowano na podstawie literatury. Wyniki określają główne obszary badawcze, takie jak: standaryzacja systemów, zarządzanie ryzykiem, detekcja zagrożeń, wykrywanie anomalii i nowe technologie (np. Internet Rzeczy, Big Data, sztuczna inteligencja, Blockchain). Rzadziej
podejmowanym zagadnieniem jest np. wpływ czynnika ludzkiego na cyberbezpieczeństwo w lotnictwie cywilnym. Stwierdzono również niewielką liczbę publikacji przeglądowych, które systematyzują istniejącą wiedzę. Artykuł podkreśla potrzebę holistycznego podejścia do cyberbezpieczeństwa w sektorze lotniczym. Dalsze badania warto koncentrować na integracji nowych technologii, w tym interoperacyjności, standaryzacji i zgodności z regulacjami. Istotne są również kwestie dotyczące
czynnika ludzkiego, analizy ryzyka oraz odporności na cyberzagrożenia.

##plugins.generic.usageStats.downloads##

##plugins.generic.usageStats.noStats##

##plugins.themes.bootstrap3.article.details##

Jak cytować
Szczepaniuk, E. (2026). KIERUNKI BADAŃ NAD CYBERBEZPIECZEŃSTWEM W LOTNICTWIE CYWILNYM – PRZEGLĄD LITERATURY. Lotnictwo I Zagadnienia Bezpieczeństwa, 7(1), 45–63. https://doi.org/10.55676/asi.v7i1.105
Dział
Artykuły

Bibliografia

Artykuły i monografie

Abeyratne R., Cyber terrorism and aviation – national and international responses, „Journal of Transportation Security” 2011, t. 4, wyd. 4, https://doi.org/10.1007/s12198-011-0074-3.

Ain Q.U. i in., Anomaly Detection for Aviation Cyber-Physical System: Opportunities and Challenges, „IEEE Access” 2024, t. 12, https://doi.org/10.1109/ACCESS.2024.3495519.

Anand S., Dave M., Cybersecurity Resiliency for Airports as a Critical Infrastructure, [w:] Lecture Notes in Electrical Engineering, red. S.J. Patel i in., Springer, Singapur 2024, https://doi.org/10.1007/978-981-99-5091-1_1.

Chang H. i in., The Case Study of Information Security System for International Airports, [w:] Emerging Directions in Embedded and Ubiquitous Computing, red. M.K. Denko i in., Berlin 2007, https://doi.org/10.1007/978-3-540-77090-9_3.

Donthu N. i in., How to conduct a bibliometric analysis: An overview and guidelines, „Journal of Business Research” 2021, t. 133, https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2021.04.070.

Dreković E., Teofilović Ž., Karabegović I., The Application of Disruptive Technologies in the Aviation Industry, [w:] New Technologies, Development and Application VIII, red. I. Karabegović, A. Kovačević, S. Mandžuka, Springer, Cham 2025, https://doi.org/10.1007/978-3-031-95194-7_63.

Eleimat M., Alharasees O., Oszi A., Advancements in Airport Security Technologies: A Patent Analysis, [w:] Mediterranean Smart Cities Conference (MSCC), red. A.B. Dahmane, A. El Hibaoui, M. Essaaidi, IEEE, Martil–Tetuan 2024, https://doi.org/10.1109/MSCC62288.2024.10696990.

Elmarady A.A., Rahouma K., Studying Cybersecurity in Civil Aviation, Including Developing and Applying Aviation Cybersecurity Risk Assessment, „IEEE Access” 2021, t. 9, https://doi.org/10.1109/ACCESS.2021.3121230.

Fielding J., The people problem: how cyber security’s weakest link can become a formidable asset, „Computer Fraud and Security” 2020, nr 1, https://doi.org/10.1016/S1361-3723(20)30006-3.

Florido-Benítez L., The types of hackers and cyberattacks in the aviation industry, „Journal of Transportation Security” 2024, t. 17, nr 13, https://doi.org/10.1007/s12198-024-00281-9.

Garcia A.B., Babiceanu R.F., Seker R., Artificial Intelligence and Machine Learning Approaches For Aviation Cybersecurity: An Overview, [w:] Integrated Communications Navigation and Surveillance Conference (ICNS), IEEE, Dulles 2021, https://doi.org/10.1109/ICNS52807.2021.9441594.

Global Aviation Security Plan (GASeP), Doc 10118, ICAO 2024.

Gong L. i in., Civil Aviation Industrial Control Systems Vulnerability Mining Based on Fuzzing Technology, [w:] IEEE 5th International Conference on Civil Aviation Safety and Information Technology (ICCASIT), red. H. Sun, IEEE, Dali 2023, https://doi.org/10.1109/ICCASIT58768.2023.10351714.

Gradel S., Aigner B., Stumpf E., Model-based safety assessment for conceptual aircraft systems design, „CEAS Aeronautical Journal” 2022, t. 13, https://doi.org/10.1007/s13272-021-00562-2.

Jevčák J. i in., Innovative software tool for cyber security against security incidents in civil aviation network operations, [w:] New Trends in Aviation Development (NTAD), red. R. Andoga, L. Fozo, IEEE, Stary Smokowiec 2024, https://doi.org/10.1109/NTAD63796.2024.10850485.

Klenka M., Aviation cyber security: legal aspects of cyber threats, „Journal of Transportation Security” 2021, t. 14, https://doi.org/10.1007/s12198-021-00232-8.

Klinkiewicz K., Żemigała M., Mijal M., Bibliometria w zarządzaniu technologiami i badaniami naukowymi, Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Warszawa 2012.

Köpke C. i in., Resilience Quantification for Critical Infrastructure: Exemplified for Airport Operations, [w:] Computer Security. ESORICS 2021 International Workshops, red. S. Katsikas i in., Spiringer, Cham 2020, https://doi.org/10.1007/978-3-030-95484-0_26.

Koroniotis N. i in., A Holistic Review of Cybersecurity and Reliability Perspectives in Smart Airports, „IEEE Access” 2020, t. 8, https://doi.org/10.1109/ACCESS.2020.3036728.

Lewis T., Hassan A., Freeman K., Developing a Cybersecurity Architecture for Extensible Traffic Management (xTM), [w:] AIAA Science and Technology Forum and Exposition, Orlando 2025, https://doi.org/10.2514/6.2025-2720.

Lu X., Kanada N., SWIM Service Trust Framework to Ensure the Safety of Flight Operations, [w:] 2023 IEEE 12th Global Conference on Consumer Electronics (GCCE), Nara 2023, https://doi.org/10.1109/GCCE59613.2023.10315499.

Lu X., Wu Z., Cao J., ATMChain: Blockchain-Based Security Architecture for Air Traffic Management in Future, „IEEE Transactions on Aerospace and Electronic Systems” 2024, t. 60, nr 4, https://doi.org/10.1109/taes.2024.3371396.

Lykou G., Anagnostopoulou A., Gritzalis D., Smart Airport Cybersecurity: Threat Mitigation and Cyber Resilience Controls, „Sensors” 2019, t. 19, wyd. 1, https://doi.org/10.3390/s19010019.

Makowska M., Przegląd systematyczny krok po kroku. Przewodnik dla początkujących badaczy reprezentujących nauki społeczne, SGGW, Warszawa 2020.

Malek O. i in., Fusion of blockchain and biometrics: an integrated platform for aviation security and authentication, [w:] Proceedings of SPIE – The International Society for Optical Engineering, red. M. Blowers, R.D. Hall, V.R. Dasari, SPIE, Orlando 2022, https://doi.org/10.1117/12.2624966.

Mäurer N. i in., Comparing Different Diffie-Hellman Key Exchange Flavors for LDACS, [w:] 2020 AIAA/IEEE 39th Digital Avionics Systems Conference (DASC), San Antonio 2020, https://doi.org/10.1109/DASC50938.2020.9256746.

Mäurer N. i in., Security in Digital Aeronautical Communications A Comprehensive Gap Analysis, „International Journal of Critical Infrastructure Protection” 2022, t. 38, https://doi.org/10.1016/j.ijcip.2022.100549.

Mäurer N., Gräupl T., Schmitt C., Efficient Control-Channel Security for the Aeronautical Communications System LDACS, [w:] Proceedings – 2023 IEEE 24th International Symposium on a World of Wireless, Mobile and Multimedia Networks (WoWMoM), Boston 2023, https://doi.org/10.1109/WoWMoM57956.2023.00072.

Milbredt O. i in., Aviation security automation: The current level of security automation and its impact, „Journal of Airport Management” 2022, t. 16, wyd. 2, https://doi.org/10.69554/ZFKK4145.

Miltiadou D. i in., Big Data Intelligence Marketplace and Secure Analytics Experimentation Platform for the Aviation Industry, [w:] Big Data Technologies and Applications, red. Z. Deze i in., Springer, Cham 2020, https://doi.org/10.1007/978-3-030-72802-1_4.

Monev V., Aviation Safety within an Information Security Risk Management Process (EASA Part-IS), [w:] 2024 International Conference on Information Technologies (InfoTech), Sofia 2024, https://doi.org/10.1109/InfoTech63258.2024.10701382.

Montanari R., Campbell R.H., Multi-aspect security assessment of airport computer networks, [w:] AIAA Infotech at Aerospace 2010, American Institute of Aeronautics and Astronautics Inc., Atlanta 2010, https://doi.org/10.2514/6.2010-3312.

Muecklich N. i in., Safety and reliability in aviation – A systematic scoping review of normal accident theory, high-reliability theory, and resilience engineering in aviation, „Safety Science” 2023, t. 162, https://doi.org/10.1016/j.ssci.2023.106097.

Niraula M., Cybersecurity and Interoperability of Aviation Safety Service Ecosystem, [w:] Integrated Communication, Navigation and Surveillance Conference (ICNS), Dulles 2022, https://doi.org/10.1109/ICNS54818.2022.9771482.

Opaliński Ł., Bibliometryczna metodologia prognozowania i oceny rozwoju dyscyplin naukowych. Analiza piśmiennictwa. Część 1. Publikacje pionierskie, metoda powiązań bibliograficznych, metoda współcytowań i metoda współwystępowania specjalistycznej terminologii naukowej, „Zagadnienia Informacji Naukowej. Studia Informacyjne” 2017, t. 55, nr 1(109), https://doi.org/10.36702/zin.348.

Ostroumov I., Kuzmenko N., Cybersecurity Analysis of Navigation Systems in Civil Aviation, [w:] 2022 IEEE 41st International Conference on Electronics and Nanotechnology (ELNANO), Kijów 2022, https://doi.org/10.1109/ELNANO54667.2022.9927038.

Pyzynski M., Balcerzak T., Cybersecurity of the Unmanned Aircraft System (UAS), „IEEE Access” 2021, t. 102, wyd. 2, nr 35, https://doi.org/10.1007/s10846-021-01399-x.

Rahman M.A., Bhuiyan T., Ameer Ali M., Enhancing aviation safety: Machine learning for real-time ADS-B injection detection through advanced data analysis, „Alexandria Engineering Journal” 2025, t. 126, https://doi.org/10.1016/j.aej.2024.10.042.

Rinaldi S.M., Peerenboom J.P., Kelly T.K., Identifying, understanding, and analyzing critical infrastructure interdependencies, „IEEE Control Systems Magazine” 2001, t. 21, nr 6, https://doi.org/10.1109/37.969131.

Sabillon R., Bermejo-Higuera J.R., The Importance of Cybersecurity Awareness Training in the Aviation Industry for Early Detection of Cyberthreats and Vulnerabilities, [w:] International 2023 – Late Breaking Papers. HCII 2023. Lecture Notes in Computer Science, red. H. Degen, S. Ntoa, A. Moallem, Springer, Cham 2023, https://doi.org/10.1007/978-3-031-48057-7_29.

Salmenpää T., Information Security Governance in Civil Aviation, [w:] Cyber Security. Computational Methods in Applied Sciences, red. M. Lehto, P. Neittaanmäki, Springer, Cham 2022.

Sampigethaya K., Poovendran R., Aviation Cyber-Physical Systems: Foundations for Future Aircraft and Air Transport, „Proceedings of the IEEE” 2013, t. 101, nr 8, https://doi.org/10.1145/3432247.

Sezari A., Möller DP.F., Deutschmann A., Anomaly-Based Network Intrusion Detection Model Using Deep Learning in Airports, [w:] 17th IEEE International Conference On Trust, Security And Privacy In Computing And Communications / 12th IEEE International Conference On Big Data Science And Engineering (TrustCom/BigDataSE), IEEE, Nowy Jork 2018, https://doi.org/10.1109/TrustCom/BigDataSE.2018.00261.

Shueb M.M., Yang C., Che X., An Innovative Design for Improving U.S. Airports Cybersecurity Based on Blockchain Technology, [w:] Systems and Information Engineering Design Symposium (SIEDS), IEEE, Charlottesville 2024, https://doi.org/10.1109/SIEDS61124.2024.10534684.

Tran T.D. i in., Toward Cybersecurity of Unmanned Aircraft System operations under “Specific” category, [w:] 2020 International Conference on Unmanned Aircraft Systems (ICUAS), Ateny 2020, https://doi.org/10.1109/ICUAS48674.2020.9213903.

Vajrobol V. i in., Enhancing aviation control security through ADS-B injection detection using ensemble meta-learning models with Explainable AI, „Alexandria Engineering Journal” 2025, t. 122, https://doi.org/10.1016/j.aej.2024.10.042.

Wagh D.P., Fadewar H.S., Shinde G.N., Biometric Finger Vein Recognition Methods for Authentication, [w:] Advances in Intelligent Systems and Computing, red. B. Iyer i in., Springer, Aurangabad 2019, https://doi.org/10.1007/978-981-32-9515-5_5.

Whitworth H. i in., 5G Aviation Networks Using Novel AI Approach for DDoS Detection, „IEEE Access” 2023, t. 11, https://doi.org/10.1109/ACCESS.2023.3296311.

Yu X., Man H., Jiyu X., Impact of Emerging Network Attack and Defense Technologies on Civil Aviation Information Systems, [w:] IEEE 3rd International Conference on Civil Aviation Safety and Information Technology (ICCASIT), red. H. Sun, IEEE, Changsha 2021, https://doi.org/10.1109/ICCASIT53235.2021.9633537.

Źródła internetowe

https://www.google.com/maps/d/embed?mid=1ptVIma0CZqoPiN-zsomzbRVQDRS7BXGk [dostęp: 30.06.2025].

https://www.icao.int/icao-global-aviation-security-plan-gasep [dostęp: 30.06.2025].